صفحات

‏نمایش پست‌ها با برچسب سد سازی. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب سد سازی. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۰ مرداد ۷, جمعه

سد گتوند علیا بلندترین سد خاکی کشور

آبگیری سد گتوند علیا بلندترین سد خاکی کشور با حضور رئیس جمهور و با رمز یا مهدی (عج )آغاز شد .


به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت به نقل از واحد مرکزی خبر، این سد آخرین حلقه از مجموعه سدهای ساخته شده بر روی
ادامه مطلب

۱۳۸۹ آبان ۲, یکشنبه

شركت ايراني،رودخانه‌اي را در تاجيكستان از زير زمين عبور مي‌دهد

دوشنبه شير علي گل وزير نيرو و صنايع تاجيكستان گفت: رود وخش در جنوب غربي اين كشور از آبان ماه ‪ ۸۹)‬ماه آينده) براي ادامه كارهاي ساختماني سد و نيروگاه سنگتوده ‪ ۲‬توسط شركت ايرانيفرآب، براي مدتي از زير زمين خواهد گذشت.
به گزارش ايرنا، وي امروز (جمعه) در يك نشست مطبوعاتي افزود: آب اين رودخانه تا پايان عمليات ساخت اين سد از دو تونل
ادامه مطلب

۱۳۸۹ مهر ۱۲, دوشنبه

سد بختياري با پول چيني‌


مديرعامل شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران از آغاز عمليات اجرايي ساخت سد بختياري با سرمايه‌گذاري بيش از 2هزار ميليارد توماني چيني‌ها در آينده نزديك خبر داد.
محمدرضا رضازاده - مديرعامل شركت آب و نيرو - در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)،‌ تصريح كرد: جاري شدن قرارداد اصلي ساخت بزرگترين سد بتني جهان (سد بختياري) با ارتفاع 315 متر با سرمايه‌گذاري چيني‌ها تا پايان امسال كليد خواهد خورد.
وي در توضيح شرايط اين قرارداد گفت: با استفاده از خط اعتباري چين قراردادي را با مشاركت ايراني ـ چيني براي ساخت اين سد امضا مي‌كنيم و اميدواريم در ماه‌هاي آينده مذاكرات قراردادي پايان يابد. البته درحالي كه مجوزهاي لازم را دريافت كرده‌ايم، هنوز بايد بخشي ديگر از اين مجوزها را بگيريم كه قرارداد تا پايان امسال منعقد شود.
مديرعامل شركت توسعه منابع آب و نيروي ايران در توضيح اين‌كه كدام شركت چيني در ساخت بلندترين سد بتني جهان به ايران كمك خواهد كرد؟ گفت: تعدادي از پيمانكاران چيني در بعضي طرح‌ها با ما همكاري دارند،‌ ولي پيمانكاري كه در اين پروژه همكاري خواهد كرد، شركت ساينا هايدرو است كه با همكاري شركت فراب ايران، پروژه را اجرا مي‌كنند.
رضازاده درباره نحوه توافق دو كشور براي سرمايه‌گذاري نيز تصريح كرد: سرمايه‌گذاري را يك بانك چيني انجام مي‌دهد و به دنبال آن، مشاركتي بين پيمانكار چيني و ايراني شكل گرفته كه پروژه را به صورت مشترك اجرا خواهند كرد.
به گزارش ايسنا، بلندترين سد بتني دوقوسي برق‌آبي دنيا به نام سد بختياري با ارتفاع 315 متر و حجم مخزن 4.8 ميليارد مترمكعب آب در استان لرستان در حال ساخت است. توليد انرژي برق‌آبي، جلوگيري از ورود رسوبات رودخانه بختياري به مخزن سد دز و در نتيجه افزايش عمر سد و نيروگاه دز، کنترل سيلاب و جلوگيري از تخريب ساليانه آن و بهبود شرايط ايمني در پايين دست سد از اهداف ساخت سد بختياري اعلام شده است.
همچنين ظرفيت نيروگاه اين سد در ضريب کارکرد 20 درصد، 1500 مگاوات و انرژي توليدي سالانه آن نزديک به 3 هزار گيگاوات ساعت خواهد بود.
ادامه مطلب

۱۳۸۸ تیر ۱۱, پنجشنبه

بلندترین سد ایران تا پایان امسال آبگیری می‌شود

بلندترین سد ایران تا پایان امسال آبگیری می‌شود


مجری طرح سد بتنی كارون 4 گفت: آبگیری این سد به عنوان بلندترین سد بتنی ایران تا پایان سال جاری انجام می‌شود. به گزارش فارس حسین رنجبران مجری طرح سد بتنی كارون 4 گفت: این سد كه توسط شركت جهاد توسعه منابع آب در حال احداث است تا اواخر سال 88 آبگیری می شود و از تابستان سال 89 در مدار تولید برق آبی قرار می‌گیرد.


وی افزود: آب خروجی نیروگاه این سد كه در سال 2 هزار مگاوات برق تولید می‌كند، بعد از خروج از نیروگاه وارد مخزن سد كارون 3 می‌شود. رنجبران گفت: ارتفاع سد كارون 3 كه در حال حاضر به بهره‌برداری رسیده 205 متر است و هم‌اكنون به عنوان بلندترین سد ایران شناخته می‌شود،در عین حال ارتفاع سد بتنی كارون 4 كه در حال ساخت است به 230 متر خواهد رسید. www.mahdihashemi.blogspot.com

ادامه مطلب

۱۳۸۷ اسفند ۱۴, چهارشنبه

بزرگترین سد بتونی برقابی دنیا در لرستان ساخته می شود


بزرگترین سد بتونی برقابی دنیا در لرستان ساخته می شود
استاندار لرستان از برنامه ریزی و شروع عملیات ساخت بزرگترین سد بتونی برقابی دنیا ( سد بختیاری) با ارتفاع 315 متر و حجم مخزن 4.8 میلیارد متر مکعب آب خبر داد.
به گزارش خبرنگار مهر، استاندار لرستان گفت: 13.5 میلیارد متر مکعب آب در منابع زیر زمینی و از طریق نزولات جوی
ادامه مطلب

۱۳۸۷ شهریور ۸, جمعه

سدهاي لاستيكي

سدهاي لاستيكي


مقدمه :
تكنولوژي نسبتاً جديدي كه براي مهار آبهاي سطحي به كار گرفته شده است تكنولوژي ساخت سدهاي لاستيكي مي باشد . قبل از اين نوع سدها براي مهار و هدايت آب به سوي زمينهاي وسيع و آبروها ، از دريچه هاي فولادي و تخته هاي چوبي استفاده مي شد كه در جلوي دريچه ها قرار مي گرفت تا آب با فشار بيشتري جريان داشته باشد . در اين كار نيز به نيروي انساني نياز بود و اگر در باز كردن اين دريچه ها تأخيري روي مي داد سيل ايجاد مي شد و دريچه را با خود مي برد .
ايدة استفاده از سدهاي لاستيكي اولين بار در سال 1950 توسط ...................


ادامه مطلب

۱۳۸۷ فروردین ۱۸, یکشنبه

سدهاي لاستيكي

سدهاي لاستيكي


مقدمه :
تكنولوژي نسبتاً جديدي كه براي مهار آبهاي سطحي به كار گرفته شده است تكنولوژي ساخت سدهاي لاستيكي مي باشد . قبل از اين نوع سدها براي مهار و هدايت آب به سوي زمينهاي وسيع و آبروها ، از دريچه هاي فولادي و تخته هاي چوبي استفاده مي شد كه در جلوي دريچه ها قرار مي گرفت تا آب با فشار بيشتري جريان داشته باشد . در اين كار نيز به نيروي انساني نياز بود و اگر در باز كردن اين دريچه ها تأخيري روي مي داد سيل ايجاد مي شد و دريچه را با خود مي برد .
ايدة استفاده از سدهاي لاستيكي اولين بار در سال 1950 توسط «ايمبرسون» مطرح شد . در سال 1965 اولين سد لاستيكي بادي در ژاپن براي ذخيره سازي آب به بهره برداري رسيد .
هم اكنون در حدود 100 سد لاستيكي در آمريكاي شمالي ، بيش از 1000 سد لاستيكي در ژاپن و خاور دور ، و در مجموع 2600 سد در نقاط مختلف جهان به طور موفقيت آميز در دست بهره برداري ميباشند.



كاربرد ها و مزاياي سدهاي لاستيكي

كنترل سيلابها و تنظيم جريان رودخانه :
اين كار نوسط دستگاههاي الكترونيكي در اتاق كنترل و به طور خودكار انجام مي گيرد . پايي آمدن رقوم سطح آب از يك سطح مشخص به معناي پايان سيلاب است ، كه در اين صورت دستگاه الكترونيكي كنترل ، دستور افراشتن سد را اعلام مي دارد كه با اين اعلام كمپرسور هوا به كار افتاده و سد را باد ميكند .



كنترل رسوب رودخانه :
از آن جا كه سكوي بتني محل استقرار سد لاستيكي ، در كف رودخانه و هم تراز با بستر آن كار گذاشته مي شود ، در هنگام خواباندن سد ، شرايط رودخانه مانند شرايط قبل از احداث سد لاستيكي است . اين ويژگي باعث مي شود كه پشت سدهاي لاستيكي را رسوب پر نكند ، زيرا در هنگام وقوع سيل كه بيشترين بار رسوب گذاري رودخانه است ، سد به صورت اتوماتيك به حالت خوابيده در مي آيد و رودخانه شرايط طبيعي پيدا مي كند .

موارد استفاده از سدهاي لاستيكي :
1. كنترل سد و حفاظت ساحلي در برابر فرسايش .
2. نصب بر روي بندها و سدها به منظور افزايش ارتفاع آنها و كمك به توليد برق .
3. كاهش آلودگي آب .
4. افزايش ظرفيت ذخيرة سدها .
5. مسائل تفريحي از قبيل شنا ، قايق راني ، ...
6. جلوگيري از نفوذ آب شور دريا به هنگام مد به ساحل .
7. ...

مزاياي اقتصادي سدهاي لاستيكي نسبت به موارد جايگزين
از جمله مزاياي اقتصادي اين سد ها نسبت به موارد جايگزين شده عبارتند از :
1. سدهاي لاستيكي به فونداسيون پيچيده اي نياز ندارند .
2. اين سد ها مي توانند تا دهانه اي به طول 100 متر اجرا شوند .
3. اين سدها به حداقل حفاظت و نگهداري نياز دارند . قسمت عمدة تعميرات مربوط به سيستمهاي مكانيكي سد مي باشد . تعمير و نگهداري بدنة سد نيز شباهت بسياري به تعمير لاستيك اتومبيل دارد و در صورت سوراخ شدن بدنة سد آن را مانند لاستيك اتومبيل پنچر گيري مي كنند .
4. انعطاف پذيري سد در مقابل زلزله .
5. نصب و ساختن بسيار سريع .



اجراي سدهاي لاستيكي :
سدهاي لاستيكي از يك تيوپ هوا كه به يك بستر متصل مي شود تشكيل شده است ، انواع قديم سدهاي لاستيكي FABRI DAM ناميده مي شد كه به در آنها مخلوط آب و هوا براي متورم كردن تيوپ استفاده مي شد ، در حال حاضر از سدهايي به نام INFLATABLE DAM استفاده مي گردد يعني سدهايي كه قابل باد شدن مي باشند .
ساختمان سدهاي لاستيكي را مي توان متشكل از سه بخش دانست :
1. بدنة سد ( RUBBER DAM BODY )
2. بستر سد و تجهيزات مهار
3. سيستم كنترل و بهره برداري



بدنه سد :
بدنه سد پيشرفته تيرن جز تشكيل دهندة سد لاستيكي مي باشد كه تركيبي از لاستيك و الياف تقويت كننده بوده و به صورت ورق توليد مي گردد . ورقه هاي لاستيكي در طولهاي مورد نياز به عرض 1 متر الي 2 متر توليد مي گردد كه از اتصال آنها به يكديگر به صورت عرضي بدنة سد به صورت يكپارچه توليد مي شود .
براي حفاظت بدنه در برابر عوامل جوي و همچنين اجسام معلق در آب از مواد مختلفي براي مقاومكردن بدنه استفاده مي شود از جمله كلروپرن ( CR ) و اتيلن پروپيلن مونومد ( EPDM ) كه هر دو ماده مقاومت بالايي در برابر عوامل جوي و تغييرات گستردة درجه حرارت محيط دارند كه اين نوع مواد از فيبرهاي سخت كه تحت فشار و حرارت زياد قرار مي گيرند تشكيل مي گردد .



بستر سد و تجهيزات مهار :
بستر سد عموماً در كف به صورت سطح و در دو طرف به صورت شيب دار ساخته مي شود . لوله هايي كه در پر وخالي كردن آب يا هوا به كار مي روند عمدتاً در بستر كار گذاشته مي شوند . بدنة لاستيكي سد به وسيله لوله و ميله در محل نگه داشته و توسط پيچ مهار ، نصب مي گردد . با تزريق رزين پلياستر در محل ، اين قسمت سخت و محكم مي شود . بخش بيروني پيچهاي مهار پس از عبور از سوراخهاي تعبيه شده در بدنة سد لاستيكي توسط مهره و واشر به بستر محكم مي گردد . ارتفاع اين پيچ و مهره ها پس از بستن سد لاستيكي بايستي پايين تر از سطح كف بستر رودخانه باشد تا از تجمع گل و لاي هنگامي كه سد خالي است جلوگيري به عمل آيد .
نصب بدنة سد به بستر به دو روش سيستم مهاريك رديفي و سيستم مهار دو رديفي صورت مي گيرد . مزيت سيستم مهار دو رديفي اين است كه هر چه فاصلة دو رديف بيشتر باشد تأثير تغييرات ارتفاع سد با نوسانات سطح آب به حداقل مي رسد .



اتاق كنترل :
ابعاد يك اتاق كنترل استاندارد در حدود 10 مترمربع مي باشد ، اتاق كنترل شامل يك قاب كنترل و يك كمپرسور هوا مي باشد .
دلايل انتخاب هوا به جاي آب براي متورم كردن سدهاي لاستيكي :
انتخاب هوا به جاي آب به چند دليل زير مي باشد :
1. دسترسي به هواي تميز با حجم زياد خيلي راحت تر از دسترسي به آب تميز با حجم زياد است .
2. از لحاظ اقتصادي هزينة پركردن سدهاي لاستيكي با هوا خيلي كمتر از هزينة پركردن با آب ميباشد .
3. لوله هاي حامل آب جهت پر كردن سد اغلب به خاطر در بر داشتن آب حاوي رسوب مبتلا به گرفتگي شده و مشكلات تعميري را بوجود مي اورد.
4. سدهاي پر شده از آب به يك سيستم لوله كشي خيلي پيچيده و لوله هاي قطور احتياج دارند و براي پر كردن يك سد در هنگام نبودن آب اغلب به يك مخزن نگهداري آب در حاشيه آن نياز است.
5. از لحاظ عملي هوا زمان خيلي كمتري از آب براي آهسته بلند كردن يك سد لاستيكي نياز دارد.
6. سدهاي پر شده از آب در يك هواي سرد ممكن است دچار يخ زدگي شود .
7. هزينة ساخت فونداسيون سدي كه از آب پر شده نسبت به سدي كه از هوا پر شده بيشتر است . علاوه بر اين از نظر سازه اي پي سد آبي از لحاظ استحكام به دليل تحمل وزن عظيمي از آب روي خود از پي سد بادي حجيم تر است .



برخي از مشكلات سدهاي لاستيكي :
1. آسيب ديدگي بدنة سد در هنگام خالي كردن باد بدنه .
2. برخورد اجسام بزرگ و نوك تيز كه موجب آسيب به بدنه مي شود .
3. فرار و خروج هوا : به هنگام خالي كردن باد بدنة سد ممكن است اجسام نوك تيز ايجاد پنچري نمايند و نيز هنگام سيلاب در اثر برخورد اجسام بزرگ مانند تنه درخت و ... با بدنه سد در آن خراشيدگي يا سوراخ ايجاد شود .

rahpouyan.com www.mahdihashemi.blogfa.com http://mahdihashemi.blogspot.com/
ادامه مطلب

۱۳۸۶ بهمن ۱۵, دوشنبه

سدها و بندهای معروف استان فارس
بند امیر


این بنا در40 كیلومتری شمال شرقی شیراز و 15 كیلومتری جنوب مرودشت، روی رودخانه كر و كنار قریه" بندامیر" احداث شده و از شاهكارهای معماری و مهندسی قرون اولیه اسلامی محسوب می شود. این بنا علاوه بر ویژگی های فنی برجسته ای كه سبب ماندگاری بسیار خوب آن شده، دارای كاركردهای مهمی است.

در مسیر رودخانه كـُر، از پل خان دوره صفویه تا مصب رودخانه در دریاچه طشك، در دوره آل بویه سیستمی متشكل از شش سد ایجاد شد كه بند امیر یكی از مهم ترین آنهاست. آب حاصل از این سدها برای آبیاری زمین های زراعی، راه اندازی آسیاب های آبی و غیره مورد استفاده بود. این سدها همچنین طغیان رودخانه را مهار می كرد. تعدادی از آنها نیز كه به صورت پل بند ساخته شده بود ، تردد از روی رودخانه را ممكن می ساخت. به گواهی منابع تاریخی، بندامیر به دستور "امیرعضدالدوله دیلمی" در سال 365 ه. ق بنا شد و از این رو در گذشته به بندعضدی نیز شهرت داشت.

ساختمان بند امیر از دو قسمت بند و پل روی آن تشكیل می شود. این بند در یك خط مستقیم ساخته شده و از نوع سدهای وزنی است كه برای ذخیره و بالابردن سطح آب جهت انتقال آن به سطح مرتفع تر ساخته شده است. مصالح مورد استفاده در بند، قطعات سنگ تراشیده در پوشش خارجی ، لاشه سنگ در هسته بند و ملات ساروج است. در اتصال قطعات سنگ ها، از بست های آهنی استفاده شده است. این تكنیك از روزگار هخامنشیان به بعد در ساخت بناهای سنگی منطقه فارس مورد استفاده بود. در سمت غربی بند امیر، مجرای عمیقی با مقطع مستطیل به عرض 10 و عمق حدود 7 متر وجود دارد كه به منزله تونل انحرافی آب مخزن سد محسوب می شود. زمانی كه این مجرا باز باشد، تمام آب رودخانه كـُر می تواند در آن جریان یابد. براین اساس به نظر می رسد این مجرا كه به كانال گاوشیر معروف است، به عنوان تونل انحرافی ، به هنگام ساختمان بند حفر شده باشد. این كانال به طول 40 متر امتداد داشته و سپس حدود 90 درجه به سمت چپ پیچیده و پس از طی 800 متر و گذشتن از زیر پل گاوشیر، به رودخانه می پیوندد. كنترل و تنظیم عبور آب در كانال گاو شیر ، به وسیله دو دریچه به ابعاد تقریبی 3×60/1 متر كه در سال های اخیر در دهانه كانال مزبور تعبیه شده، صورت می گیرد. بر روی این كانال و در امتداد بند، در سال 1317 پلی دو دهانه احداث شده تا به هنگام طغیان آبی كه روی دشت سوار می شود و روستاها را تهدید می كند ، سیلاب حاصل را از زیر خود عبور دهد. به علت انتخاب محل مناسب برای برپایی بند، آب تا فاصله نسبتاً طولانی در پشت سد جمع می شود. به این ترتیب، انشعاب آب برای بیش از 24 قریه اطراف رودخانه كـُر، ممكن شده است. عمق دریاچه پشت بند به بیش از هفت متر می رسد.

سد ایزدخواست
سد قدیمی ایزدخواست در هفت كیلومتری شهر ایزدخواست در تنگه ای موسوم به "گلوگاه" كه كم عرض ترین برش رودخانه است، احداث شده است. این سد قدیمی به نام سد سربند نیز معروف است. این سد از نوع كمانی است كه بخش میانی آن شكسته شده و از این رو امروزه تنها دو قسمت از آن در كرانه راست و چپ رودخانه باقی مانده است. دكتر مهدی فرشاد این سد را نخستین سد قوسی جهان دانسته و ساخت آن را به دوره ساسانی منتسب می دارد.
طول این سد 42 متر، ارتفاع متوسط آن 15 متر و از جنس سنگ آهكی به صورت سنگ لاشه وملات گچ و ساروج در هسته است. نمای سد از سنگ تراشیده با ساروج ( مخلوطی است از آهك و خاكستر یا ریگ كه در آب به مرور جذب انیدرید كربنیك كنند و آهكش به صورت سنگ آهك كه محكم و پایدار است در می آید و از آن در جهت ساختن بنا استفاده می كنند) پوشش یافته است. طرح مرمت این سد توسط اداره كل میراث فرهنگی تهیه وبا هماهنگی سازمان آب اجرا شده است.

بند بهمن ( كوار)


ابن بند روی رودخانه" قره آغاج" سر راه شیراز- فیروزآباد و در هفت كیلومتری غرب شهر كوار بنا شده و به نظر می رسد از آثار دوره ساسانی باشد. این بند به بهمن پسراسفندیار منسوب است.

بند بهمن برای بالا بردن سطح آب و انحراف جریان آن از طریق كانالی به دشت كوار برپا شده است. درازای بند به 130 متر و ارتفاع آن در مرتفع ترین نقطه به 9 متر می رسد. مصالح مورد استفاده در بنا، قطعات سنگ طبیعی كوهستان و ملات ساروج است. بند در محلی بنا شده كه دو رشته كوه به هم نزدیك می شود؛ به صورتی كه بخشی از بند بر بدنه سنگی كوه و بخش دیگر آن بر بستر سنگی رودخانه قرار گرفته و همین امر موجب استحكام و ماندگاری آن در طی دو هزار سال گذشته شده است. سیلاب های شدید رودخانه بعد از برخورد با دماغه ای كه در مسیر سد وجود دارد، وارد مخزن پشت سد می شود و در این مسیر بخش قابل توجهی از سرعت و نیروی تخریبی خود را از دست می دهد.

مجرایی كه آب سد را به دشت كوار منتقل می كند، در گوشه شرقی سد و در بدنه سنگی كوه احداث شده است. این آب بعد از تأمین آب كارخانه قند، وارد دشت كوار شده و مورد استفاده حدود 20 روستا قرار می گیرد.

سد درود زن
سد درود زن كه به نام "سنگ دختر" نیز نامیده می شود، در ایران منحصر به فرد است. برای جلوگیری از انهدام بنای این سد باستانی كه در محوطه ساختمان سد جدید داریوش كبیر قرار داشت، آن را منتقل و با فاصله سه كیلومتر از محل اصلی، دوباره برپا كردند. این سنگ از دوره هخامنشی برجای مانده است.
بند فسا
این بند در 14 كیلومتری جنوب غربی فسا و دامنه كوه، برای جمع آوری و نگهداری آب سرازیر شده از ارتفاعات ساخته شده است. به نظر می رسد بند فسا از آثار دوره ساسانی ، یا اوایل دوره ی اسلامی باشد. دیواره سد تقریباً در یك خط مستقیم و در دو بخش شرقی و غربی قرار گرفته و دو قسمت آن با یك برآمدگی طبیعی به هم می پیوندند. طول دیواره غربی 101 و طول دیواره شرقی بیش از 67 متر است. ضخامت دیواره غربی نیز در رأس ، حدود 6 متر است و در بخش های پایین تر به 30/7 متر می رسد. ارتفاع این بخش از دیواره كه به طور متوسط 5 تا 6 متر است، در اصل بیش از 12 متر بود. دیواره غربی در قسمت پایین رود یا زیر آب دارای دو جرز پشتیبان است كه بخش اصلی آنها تخریب شده است.
بخش اصلی آب، از شكاف دیواره غربی و از میان این دو جرز جاری است و به نظر می رسد كه در اصل، دریچه خروجی آب نیز از همین محل بوده است. مصالح مورد استفاده در دیواره، تخته سنگ های بزرگ و كوچك و ملات آهكی مستحكم است.

بند فیض آباد
این بند در50 كیلومتری شرق شیراز و نزدیك روستای فیض آباد، روی رودخانه كـُر قرار دارد. بنای اولیه بند فیض آباد به دوره آل بویه تعلق دارد كه بعدها به دست تعمیر ( و تجدید بنا ) سپرده شده است. این بند كه گویا در قدیم " قصار" نامیده می شد، توسط " اتابك چاولی" در اوایل قرن ششم بازسازی شد. بند فیض آباد چون دیگر سدها، دیواره ای در مقابل جریان رودخانه نبود؛ بلكه آب رودخانه را با نقشه و تمهیدات خاصی به دو بخش تقسیم می كرد و علاوه بر انتقال آب به زمین های اطراف، از آب رودخانه برای راه اندازی آسیاب ها نیز استفاده می شد. هر چند رویه دیواره بند تخریب شده، اما دیواره از ماندگاری خوبی برخوردار است. در گذشته در كناره سد بیش از 20 آسیاب آبی وجود داشت كه امروزه تنها بقایای تعدادی از آنها هویدا است.
سد قطب آباد
این بند در30 كیلومتری جهرم، در مسیر كاروان رو شیراز- جهرم و لار- بندرعباس واقع شده و ظاهراً از آثار دوره صفویه است. دیواره بند، از صخره شیب دار یك كناره، به صخره شیب دار كناره دیگر كشیده شده تا آب های سرازیر شده از این صخره ها در پشت آن جمع شود. به نظر می رسد این دیواره تنها برای حفاظت جاده كاروان رو در مقابل سیلاب های فصلی ساخته شده باشد.
سد گمپو
این سد در جنوب منطقه لارستان، در شمال بخش بیرم و 5 كیلومتری جنوب شرقی آبادی" محمد زینا"، در تنگه ای معروف به " گولی گمپو" واقع شده است. در مورد تاریخ بنای سد اطلاع دقیقی در دست نیست؛ لیكن با توجه به آثار باستانی برجای مانده در منطقه، به نظر می رسد از ساخته های دوره ساسانی باشد.
سد گمپو روی رودخانه فصلی بنا شده و آب حاصل از بارش باران كه از ارتفاعات بر دامنه ها سرازیر می شود، بعد از گذشتن از تنگه گمپو، وارد دشت می شود. سد گمپو در دهانه تنگ این تنگه و برای جمع آوری و استفاده بهینه از آب ساخته شده است. دیواره سد در نما با سنگ های تراشیده به اشكال منظم و با استفاده از ملات آهكی- بدون استفاده از بست های فلزی- و در میانه، با قطعات سنگ لاشه و قلوه و ملات آهكی یا ساروج ساخته شده است. دیواره سد در اصل با لایه ای از ملات ساروج مرغوب به ضخامت دو سانتی متر اندود می شد كه امروزه قطعاتی از این اندود باقی مانده است.

سدهای هخامنشی قادرآباد
بقایای دو سد كه به فاصله یك كیلومتری از یكدیگر ساخته شده اند، در شش كیلومتری شمال شرقی قادرآباد- از توابع شهرستان خرم بید - بر بستر رودخانه پلوار در دره "دیدگان " واقع شده و از نوع سدهای خاكی دوره هخامنشی است.
دیواره خاكی سد اول به طول 225 متر و پهنای پایینی 35 متر و ارتفاع حدود 8 متر، در دره ای قرار گرفته و امروزه 40 متر از طول آن به دلیل جریان رودخانه و احداث جاده از بین رفته است. سد از شمال غرب به سمت جنوب شرق احداث شده و آبگیرآن در شمال شرق قرار دارد. در ضلع جنوب شرقی سد، بقایای دیواره ای از سنگ های بزرگ مكعب شكل دیده می شود كه شیوه ساخت آن به آثار دوره هخامنشی شباهت دارد. ظاهراً این بقایا، قسمتی از كانال آب گذری بود كه آب سد را به خارج انتقال می داد. سد دیگر قادرآباد در دره دیگری به موازات دره قبلی قرار گرفته است ودیواره آن 230 متر طول و 50 متر ضخامت در پایین دارد. ارتفاع كنونی سد حدود 7 تا 8 متر است، و نشانه ای از ارتفاع اصلی آن بر جای نیست. هر دو سد دارای برآمدگی هایی است كه كاركرد آنها هنوز مشخص نیست. با توجه به مقطع سدهای قادرآباد می توان به ساخت و مصالح مشترك آنها- علی رغم اختلاف در ابعاد – پی برد. هر دو سد دارای روكش سنگی و یك لایه عایق رُسی است. در كنار سد دوم، قطعاتی از سنگ های تراشیده ، كشف شده كه از جایگاه اصلی خود جا به جا شده اند. با توجه به شیوه تراش و كنده كاری ، و نیز استفاده از بست های دم چلچله ای در اتصال آنها به یكدیگر، می توان آنها را به دوره هخامنشی منسوب كرد. بین قطعات یافت شده، مواردی وجود داشته كه با توجه به اشكال و نوع تراش به نظر می رسد كه احتمالاً اجزای دریچه ی كشویی و خروجی سد باشند.

کتاب میراث فرهنگی استان فارس
http://mahdihashemi.blogspot.com/
زهره پری نوش - سایت تبیان
ادامه مطلب
 
ساخت سال 1388 مهندسی عمران - سازه شرقی.قدرت گرفته با بلاگر تبدیل شده به سیستم بلاگر توسط Deluxe Templates. طراحی شده بوسیله Masterplan. . بهینه شده برای سیستم فارسی مجتبی ستوده